Отан отбасынын басталады Жуманбаева Айгүл Оразқызы Ақмола облысы Көкшетау қазақ лицейі

ждло

Отан отбасынын басталады

Жуманбаева Айгүл Оразқызы

Ақмола облысы

Көкшетау қазақ лицейі

         «Отанды сүю отбасынан басталады» отансүйгіштік қасиетті қалыптастыруда отбасы тәрбиесінің маңызы өте зор.  Баланың  өзінің тіліне, діңіне, ұлтына деген сүйіспеншілік  әкенің көзқарасынан, анасының сүтімен беріледі. Бала туғаннан өзінің тілінде әлдилеген ән тыңдаса, тілі шыққаннан мақал — мәтелдер естіп өссе баланың патриоттық сезімі оянбағанда қайтеді. Әр дәуірдің тарихи кезеңдерінде Отансүйгіштікке тәрбиелеудің өзіндік мүдделері болады. Ол ең алдымен, «ұлтжандылық», «отансүйгіштік», «патриотизм», ұғымдары өмір сүріп отырған заманның наным — сенімінен туындайды. Еліміз егемендік  алғаннан бері жас ұрпақ тәрбиесінің темірқазығы — қазақстандық патриотизм болып табылады. «Қазақстандық патриотизм» ұғымы біздің тәуелсіздігімізбен қоса туған жаңа сөз болып, еліміздегі саяси-әлеуметтік ахуалдың ерекшелігін білдіреді.

«Отансыз адам болмас, ормансыз бұлбұл болмас» деген ха­лық нақылы тегіннен-тегін айтыла салмаған. Өйткені, Отан деген киелі ұғымды түсіну әр адамның туған же­рі­нен, өз еліне деген сүйіспеншілігінен бастау алады. Отан­сүй­гіштік пен патриотизм бір-бірімен егіз ұғымдар. Ұрпақ тәрбиесі қашаннан өз мәнін биік ұстайды. Сондықтан қай заман, қай қоғамда болсын адамзат баласы жас ұрпақ тәрбиесіне зор мән берген. Өркениет жолында алға ұмтылған ұлт, ең алдымен, келешек ұрпаққа оқу- білім және тәрбие беру ісін дұрыс жолға қоюы тиіс. Ұлттың ғана емес, әр жан ұяның бүгіні де, болашағы да тәрбиелі ұрпаққа байланысты. Толық жетіліп қалыптасқан ұлттың сана — қабілетінде, түсінік- талғамында, мінез- құлқында, өзіне тән ерекшелік менталитеті болатынын ғылым дәлелдеген. «Баланы жастан» деген қазақта нақыл сөз бар, сондықтан да ата-аналар өздерінің жастығына сүйеніп, балаларының тәрбиесін өткізіп алып, жасы ұлғайғанда «қап, әттеген –ай» дегендер қаншама. Өзімнің ұстаздық тәжірибемде қарттардың немерелерін сүйреп, қазақ мектептеріне оқуға беріп, домбыра үйретіп жүргендер көп. Сондағы «Балаларымызға бере алмаған ұлттық тәрбиемізді, немерелерімізге беріп кетейік деп жүрміз» дегендер талай кездесті.

Қазіргі таңда тәуелсіз еліміздің ертеңгі тізгінін ұстар азаматтарына жан-жақты өнегелі тәрбие беру- қоғамымыздың алға қойып отырған басты мақсаттарының бірі.  Балабақшада  сәбилерді ертегі арқылы, өлең, ойын арқылы Отансүйгіштікке тәрбиелейді. Мектепте жастарды Отанды, туған жерді, өзінің халқын сүюге тәрбиелеу – мұғалімнің  аса маңызды әрі жауапты да қадірменді парызы болып саналады. Мектеп жеке тұлғаның рухани жан дүниесі мен адамгершілік қасиетінің қалыптасуына жүйелі жолға қойылған тәрбие беру негізінде қол жеткізеді. Жас ұрпақтың «Жас қыран», «Жас ұлан» деп аталуының өзі балалардың патриоттық сезімін оятады. Мектепте өткізілген іс-шаралар балалардың есінде мәңгі сақталады, сондықтан сал-дәстүрлерге арналған қойылымдар балаларды қызықтырады, мағынасын түсінуге көмектеседі. «Отан- от басынан басталады» дейді халық даналығы. Лицейде өткізілетін сайыс балалар үшін ғана емес,ата-аналар үшін де өте маңызды іс- шара болып есептеледі. Демек, бала тәрбиесі- Отан мен ел мүддесі. Бүгінгі күні ата-аналардың кінәсі қыздарының басқа ұлтқа шығып, басқа мемлекетте қалуға рұқсат беруі. Біз ұлт тазалығын да сақтауымыз керек, жас кезінде байқалмаған ұлттық ерекшеліктер, жас ұлғайған сайын айқындала бастайды. Ал біздің өзіміздің ұлттық құндылықтарымыз ше, сол сияқты әр ұлттың өз құндылығы. Ал дүниеге келген баланың құндылығы не болмақ. Сондықтан да еліміздің болашағы жас ұрпақ десек онда біз ата-аналар ұлттық сана- сезімі оянған, адамгершілігі және рухани ойлау дәрежесі жоғары дамыған, мәдениетті, парасатты, ар- ожданы мол, салауатты, бойында жоғары патриоттық санасы, өз елі үшін мақтаныш сезімі қалыптасқан азамат етіп тәрбиелеуге тиістіміз.

«Патриотизм»- ғасырлар бойы жинақталған ең терең сезімдердің бірі. Отанға деген сезім болмаса, патриот болу мүмкін емес. Біздің ата- бабаларымыз Отанын сондай сүйіп, оны барлық жаулардан қорғап, бүгінгі ұрпаққа сый ретінде ұсынды десек болардай. Ұлы Отан соғысынан келген атамыздың көзінен Отанына деген мақтанышы мен сүйіспеншілігін көріп,  әңгімесін естіп өскен біздің ұрпақ, сол патриоттық сезімді келесі ұрпаққа жеткізу біздің міндетіміз.    Отанның гүлденуіне және оны қорғауға деген патриоттық сезім адам жүрегінде өмір сүрген, өмір сүре бермек. Бірақ патриоттық сезім адамда өзінен өзі не болмаса туа пайда болмайды. Ол ерте жастан адамға әсер ететін, ұзақ мақсатты түрде бағытталған тәрбиенің қорытындысы. Патриотизм ортаның, отбасындағы тәрбиенің, мектептің, мектепке дейінгі мекеменің және түрлі қоғамдық ой- пікірлердің әсер етуімен қалыптасады. «Патриотизм, – дейді ұлтымыздың батыры Б.Момышұлы, – Отанға, мемлекетке деген сүйіспеншілік, жеке адамның аман-саулығы, қоғамдық, мемлекеттік қауіпсіздікке тікелей байланыстылығын сезіну, өзінің мемлекетке тәуелді екенін мойындау, яғни патриотизм дегеніміз – мемлекет деген ұғымды, оның жеке адаммен барлық жағынан өткені мен бүгінгі күні және болашағымен қарым-қатынасын білдіреді». Қазақ халқының өткені мен бүгінін таразыға сала отырып, келешегіне отаншылдық туын арқау еткен асқақ, жандары таза жас ұрпақты тәрбиелеу мен қасиетті отанның қадірін ұғындыру, ар, намыс, ождан сөздерін ұлт, атамекен, халық сияқты киелі түсініктермен байланыстыру арқылы болашаққа бағыт сілтеу әрбір ұстаздың міндеті. Қорыта айтқанда тарих сабағында оқушылардың елін, отанын сүю сезімін қалыптастыру, ерлік рухын ояту – тарих пәні мұғалімінің басты борышы.

Қазақ тарихын зерттеуші ғалым Ш.Уәлиханов отансүйгіштік сезімнің қалыптасуы туралы «менің патриоттық сезімім ірбіт сандығындай, мен ең алдымен, өз отбасымды, туған-туыстарымды қадірлеймін, одан соң ауыл-аймақ, ел жұртымды, руластарымды, одан соң халқымды қадірлеймін», – деген еді. Сондықтан да тарих сабағында біздің көпұлтты Қазақстан халқы үшін отансүйгіштік сезімнің рухани саладағы тату-тәтті тірлік, азаматтық келісімге ғана емес, мемлекеттің әлемдік өркениетті елдер көшіне қосылып, дүниежүзілік қауымдастықтың негізін нығайтуға да тікелей ықпалы бар  екенін, әр тілдес халықтар түрлі тарихи себептерге байланысты жерімізді мекендейтінін түсіндіру керек. Осындай ой түйіндей отырып, жердің де, елдің де түп негізі  – қазақ халқы екендігіне оқушылардың көзін жеткізу ата-аналар мен әрбір шығармашыл ұстаздың міндеті. Қазақ халқы ұлттар арасындағы ынтымақтастыққа ерекше мән беріп отыруы тиіс, сонда ғана елімізде тыныштық, береке бірлік сақталады. Бүгінгі Егеменді Қазақстанның жағдайында патриотизм, ұлтаралық татулық жаңа мағынаға ие болып отыр. Себебі Қазақстанды Отаным деп білетін әрбір Қазақстан азаматы Қазақстанды сүйіп, соның азаматы болу, қазақстанды қорғау, Қазақстанның дамуына, өркендеуіне өз үлесін қосу міндетті. Мұны, әсіресе, қазақ ұлт өкілдерінен басқа ұлт өкілдері жақсы ұғынуы тиіс. Басқа  тілдер арқылы көрші елдердің мәдениетін игеруіміз тиіс. Осы мәселеге байланысты қазақ азаматтарына келетін болсақ, олар қазақстандық патриотизм, ұлтаралық татулықтың көш бастаушысы болуы тиіс.

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Можно использовать следующие HTML-теги и атрибуты: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>